Deel II

24 mei 2000 - Mgahinga National Park, Uganda

Wederom op een veranda, maar nu van de Arnajambere Iwacu lodge bij de ingang van het park, uitkijkend op drie fantastische vulkanen op de grens van Uganda, Rwanda en Congo. Vandaag hier eigenlijk helemaal niets gedaan, wachtend om morgen de Berggorrila's te bezoeken. De afgelopen dagen zijn voorbij gevlogen.

De situatie bij de grens is sinds vorige week nauwelijks veranderd. Als het al veranderd is dan is de spanning wat afgenomen. Toch zijn aardig wat landen in Afrika onvoorspelbaar. Zo heb ik vorige week een potje getennist met Kees Broere, verslaggever bij de Volkskrant. Kees zit samen met zijn vrouw al een tijdje in Rwanda. Ik wist al dat hij net terug was uit Sierra Leone waar eigenlijk vlak achter zijn rug de ellende is uitgebroken. Vreemd contrast met de 'ontspannende' strijd die zich nu afspeelt op de baan. We settelen op 1-1.

Op zaterdag gaan we opnieuw proberen de Genocide Memorials te bezoeken. We hebben van Bert bevestiging gekregen dat de brug weer gerepareerd is en vangen rond het middaguur de tocht aan. Wederom met Wouter, Liesbeth en Safiek van de ambassade en Marlies en Han zijn er ook weer bij. Onderweg bereidt Wouter ons al een beetje voor. Hij verteld ons over Gerrit, die vlak na de genocide een van de eerste blanken was die de site aantrof. Ook uit tweede hand zijn de details over de stapels met lijken die hij daar aantrof te afschuwelijk om voor te stellen.

Ik kan me nog herinneren dat ik met Pa op een koude, miezerige dag in Auswitz stond. Verafschuwd van de confrontatie van een ooh zo bekend stuk geschiedenis. Gepreserveerd opdat de mensheid onthoudt dat DAT nooit meer mag gebeuren.

En hier sta je dan, bij een kerk waar circa 5000 Tutsi's en zogenaamde 'sympatiserende' Hutu's naartoe zijn gevlucht, in de hoop dat de heilige grond hen bescherming zal kunnen bieden omdat de VN zich terug getrokken heeft en er door het hele land soortgenoten afgeslacht worden. Laten we het 'schijnveiligheid' noemen, want de troepen van de Interahamwe en meemoordende burgers trokken zich van heilige grond niks aan. Meermaals waren het zelfs de dienaren van de kerk zelf die de vluchtelingen verraadden, uit angst voor eigen leven. Systematisch werden de kerken omsingeld en in korte tijd 'omgedoopt' tot massagraven. Het is in deze staat dat ze de kerken hebben laten voortbestaan, opdat ook dit zwarte hoofdstuk uit onze geschiedenis niet vergeten zal gaan. Tussen de schedels en beenderen van de afgeslachte kinderen, vrouwen en mannen liggen ook de resten van hun alledaagse dingen als kleding, dekens en voedselblikjes. De granaten, die gebruikt werden om het groffe werk te doen, richtten het meest van de schade aan. Dat ze daarna met speren en machettes de gewonden hebben afgemaakt is nog goed te zien aan de toegetakelde schedels en beenderen. Dit is een afschuwelijke plek, maar ook een die je de huidige situatie van Rwanda een beetje beter doet begrijpen. De slachtoffers bij de kerken zijn maar een fractie van de naar geschat een klein miljoen mensen die in deze periode, nog geen zes jaar geleden, zijn omgekomen. Iets waarvan de littekens nog in sterke mate zichtbaar zijn.

Op een dag als deze is elke vorm van ontspanning meer dan welkom. Even lekker BBQen bij Raymond en Sawitri past uitermate goed in dat straatje thuis. Raymond is de financiele man bij de brouwerij en ze hebben hiervoor enkele jaren in Congo gezeten, maar nu gelukkig, want de tweede kleine is al op komst, in het meer veilige Kigali. Laat ik het al eerder over een klein wereldje hebben gehad.. al snel komen we erachter dat Sawitri de broers van Pascal kent en haar broertje zelfs veel met ze omgaat. Een heerlijk avondje met indische sate's en koude Heinekens in een klein wereldje.

Ik heb besloten maandag mijn tocht voort te zetten richting Uganda. Hiervoor is het noodzakelijk om heel vroeg op te staan om de bus naar Kabale te pakken. In goed overleg met iedereen leek het verstandig niet een matatu, een minibusje te pakken maar een grote tourbus, welke in veel minder plaatsen stopt en ook minder dwaas tekeer gaat. Wouter is zo dapper 's morgens vroeg op te staan om gedag te zeggen. Slaapdronken probeer ik mijn waardering voor zijn gastvrijheid en het hebben van een absolute topweek uit te spreken en al kwispelend lijken de honden hetzelfde te willen doen voor de aandacht. Wout, naar ik weet niet alleen namens mijzelf, nogmaals dank. Op de bushalte aangekomen moet ik letterlijk de mensen van me afslaan. Twintig man om me heen probeert of mijn rugzak te dragen, of me te ronselen voor zijn matatu. Al snel blijkt dat 1 van die plaatsen waar de tourbus niet stopt Kabale is, dus toch een matatu. Eerlijk gezegd valt het alles mee, redelijke prijs kunnen onderhandelen en de weg is van die kwaliteit dat de rit goed te doen is. Er zijn hier veel verhalen over het feit dat de chauffeurs een lokale drug gebruiken om heel lang door te kunnen rijden, of het in dit geval waar is zou ik niet weten, maar goed opletten doet ie zeker.

Bij de grens moet je uitstappen. Eerst de vertrekpapieren. Hier begint het gezeik. Ik had voor mijn visum opgegeven ongeveer een week te blijven. Dat ik nu al een week en drie dagen in het land ben, tjaaa, dat mag dus niet. De douanier veel laten lullen, beetje terugblaffen in Frans en onder gemopper een stempel krijgen. Zo gaat dat dus.

Bij de volgende post maar weer proberen, eerst een stukkie lopen door niemandsland, trouwens niks nergens geen troepen gezien, en bij de Ugandese douanier dezelfde blik:" You have no visa", goed om weer Engels te kunnen praten, legt wat makkelijker uit. Laat ik in de LP nou hebben gelezen dat reizigers uit de Gemenebest geen visum nodig hebben. Dus ik denk, da's zo een corrupte jongen, daar trap ik niet in. Weer blaffen, bluffen en een beetje domdoen. "Ik heb toch echt in Nederland het consulaat gebeld, en die zeiden dat het niet nodig was.." etc. De matatubestuurder, die de grens al over is, wordt ongeduldig en begint zich er ook mee te bemoeien.. Eerst richting douanier en vervolgens richting mij. Veelvuldig beweren dat je geen 30 dollar hebt blijkt uiteindelijk te werken en met hetzelfde gemompel als de vorige krijg ik een stempel. Die corrupte baas krijgt mij mooi niet te pakken. Diezelfde dag nog kom ik erachter dat hetgeen in de LP staat verouderd is en iedereen een visum moet hebben. Hmmmm, laten we hem een vriendelijke corrupte baas noemen. Om taferelen zoals bij vertrek in Kigali te voorkomen kies ik uit de LP alvast mijn bestemming, een hotelletje dat nog geen 4 piek kost en als 'vriendelijk' bestempeld wordt. Bij het uitstappen blijkt het wel 20 meter lopen te zijn. Vanaf hier ga ik maar eens informeren hoe ik bij de Berggorilla's kom. Ik heb een kamertje uitgekozen en loop weer naar beneden. Als blanke ontloop je de blik van een andere blanke niet zomaar. Een Nieuwzeelandse 'Hi' komt me tegemoet, maar even gaan zitten dan. Dit stelletje komt net van 'Lake Bunyonyi' en na wat babbelen weten ze te vertellen dat 's avonds een Australisch meisje deze kant op komt die morgen met een groep britten in een 4WD naar de gorilla's gaan. Met een beetje mazzel kan ik ook een lift krijgen, want er gaat namelijk geen 'openbaar vervoer' naar de plaats van bestemming. Na een dagje ronddolen is prompt de eerste de beste blanke in het Hotel het besproken meisje, Nicole. Wij hollanders vinden een half jaar of drie maanden op reis al een hele trip, nou, deze meid heeft haar eerste negen maanden van een geplande vijf jaar reizen achter de rug, en niet omdat ze aan het rentenieren is. De volgende ochtend ga ik met haar mee naar de plaats waar ze opgehaald zou worden, de Engelse jongens hebben inmiddels de 4WD in hun bezit en binnen 20 seconden is mijn plekkie geregeld.

Met negen man gaan we op weg naar het park. Het hele groepje zijn jongeren uit verschillende plaatsen in Engeland en Schotland die na hun middelbare school een jaar naar Uganda zijn gegaan om les te geven. Een goed stel randdebielen bij elkaar. Twee van de jongens, Rich en Tabs, zou je rechtstreeks in een 'The Young Ones' achtige serie kunnen laten spelen. Maakt de rit er wel leuker op.

We overnachten in het laatste plaatsje voor het park. Bij een biertje komen de verhalen los van hun verblijf in Uganda. Hoe de jongens zichzelf tot DJ hebben gebombadeerd en nu wekelijks op de nationale radio te horen zijn, maar ook hoe een van de meiden door een dorp aan het lopen was, door een bocht kwam en op een paar meter afstand een jongen zijn lusten zag botvieren op een geit..je kon aan haar ogen zien dat het geen sterk verhaal was.

Vandaag vroeg opgestaan om richting het park te gaan. De britten gaan vandaag de gorilla's bekijken, voor Nicole en mijzelf is er pas morgen plaats. Dit houdt in geen ene reet uitvoeren de hele dag, wat absoluut geen straf is op deze fantastische plek aan de voet van drie vulkanen. In de namiddag nog even een potje voetbal meegepikt met de locale kids. Het veld, wat er van afstand nog niet eens zo belabberd uitziet, is verradelijk slecht, maar dat mag de pret niet drukken. Drie doelpunten verder, inmiddels met een flinke crowd langs de kant en zelfs een paar soldaten die mee zijn gaan doen, is de adem op. Tijd om rustig op de veranda wat te gaan zitten schrijven.

27 mei 2000 - Lake Bunyonyi, Uganda

Het mag eentonig klinken, maar ik zit weer op een veranda. And it is still getting better. Lake Bunyonyi is een prachtig meer met circa 40 eilanden erin. Momenteel bevind ik me op 1 van die eilanden, op een primitieve camping site Jasper's genaamd. Laat ik niet te lang verhalen over het prachtige uitzicht over het meer, de uitgeholde boomstammen wat het enige vervoersmiddel is hier of het geluid van enkel vogels om me heen. Laat ik drie dagen terug in de tijd gaan, terug naar de plek van de drie vulkanen.

De banda, eigenlijk bedoeld voor 4 personen, heb ik helemaal voor mezelf gehad. Perfect geslapen onder een sterrenhemel die hier vele malen intenser is. Het kost je hier nog geen vijf minuten om 7 vallende sterren, 3 sattelieten en een paar vuurvliegjes te zien.

Vandaag is het gorilladag. De Engelse jongens hebben gisteren groot succes gehad en het nest is op ongeveer twee uur tegen de vulkaan op lopen. Bij de briefing worden we vergezeld door vier andere blanken die net aan zijn gekomen. Het moest op een gegeven moment gebeuren; twee keer Friesland en twee keer Scheveningen. Verder gaat er een gids mee en een aantal gewapende guards.

De tocht leidt ons door dicht tropisch oerwoud. De paden van de vorige dagen zijn nog redelijk goed begaanbaar. Na een flinke klim komen we bij het nest aan. Vanaf hier is het de sporen volgen en een eigen doorgang maken. Als op een gegeven moment de gidsen een brommend geluid beginnen te maken weet je dat we dichtbij zijn. Met een korte beweging doet de gids ons door onze knieen gaan. Een voltreffer. Nog geen 10 meter voor ons zit een vrouwtje rustig op wat bamboe te kauwen en trekt zich niks van ons aan. Haar jong, iets ouder dan een jaar, komt uit een dicht stuk begroeiing tevoorschijn rollen. Het beessie gaat een beetje zijn gang en besluit dan toch een kijkje te gaan nemen. Dat 98% van het genetisch materiaal van deze dieren overeenkomstig is met die van ons wordt al snel duidelijk. De vragende ogen waarmee het op een paar meter afstand blijft staan zijn niet anders dan die van een lerende peuter. Oogcontact hebben met een berggorilla is iets wat je niet snel zal vergeten en het is moeilijk afstand te houden. Alhoewel, vervolgens wordt je wakker geschud door het inmense gestalte van het mannetje die een paar meter verder van plek veranderd. Dit is 1 van de twee Silverbacks die deze famillie heeft. Het beest is gigantisch, zijn armen doen de benen van elke sprintschaatser verbleken. Een en al spier en een hele dikke pens. Hij is echter heel rustig en trekt zich helemaal niks van ons aan. Het is bijna niet te geloven dat deze dieren gewoon in het wild leven en ons zo tolereren, en dat ik niet gewoon naar Discovery Channel zit te kijken.

We volgen de groep voor een uur terwijl ze wat bamboe wegwerken en uiteindelijk neerstrijken voor spel en rust. Na stipt een uur verlaten we de plek weer volgens voorschriften. De weg terug is een stuk makkelijker en met deze ervaring achter de rug een peuleschil.

Van Nicole heb ik begrepen dat Lake Bunyonyi een 'must do' is, en hoewel ik van de Hollanders afscheid had genomen kom ik ze de volgende dag op weg naar het meer weer tegen. Al snel besluiten ze tevens naar Jasper's te gaan, dus breng ik dit weekend door met Sander en Jildou, een jong stel uit Groningen en Wil en Aagje, een ouder stel uit Scheveningen. We zijn de enige bezoekers van het eiland.

Verder is daar Costance, zijn ouders zijn volgens mij de 'n' vergeten. Hij runt de boel tijdens de afwezigheid van Jasper. Het 'must do' gehalte van deze omgeving is moelijk op papier te zetten. Er is namelijk geen reet te doen hier. Maar dat is tevens de schoonheid van deze stek, een beetje rondpeddelen, vogels en otters kijken. Wat zwemmen om mijn duim die vers uit het gips komt aan te sterken (dit schijnt het enige meer vrij van Bilharzia te zijn, let's hope so) en veel op je luie reet zitten. Al snel leer je dan dat iets meer elementaire zaken als eten en drinken al heel veel tijd kunnen kosten hier. Zonder water, gas en electra is iets al een koppie thee een hele uitdaging. Voor het avondmaal help ik Costance met het uitzoeken en villen van twee konijnen. Voor de ogen van Broer Konijn en de andere zusjes dood hij met een simpele nekslag de beesten waarna we ze ontdoen van huid en ingewanden. De koppen gaan naar de hond Jimmy, de rest wordt gekookt en vormt met wat rijst het feestmaal. In alle ijver zeg ik toe om zondagochtend de kerkdienst op het andere eiland bij te wonen. Aangezien deze in de lokale taal is, 4 kinderen en twee volwassen telt en waarschijnlijk de hele middag gaat duren hou ik het snel voor gezien. Nu zit ik hier op de veranda en het wordt weer tijd om verder te trekken, alleen, want nog geen half uur geleden ging de discussie over Calve Pindakaas met of zonder noten. Need I say more.---